Polska Diaspora
Projekt w czasie realizacji 2008-2026
Polacy wyjeżdżali od stuleci - nie tylko w poszukiwaniu pracy i lepszego życia, lecz także wypychani przez historię. Po powstaniach, wojnach, zmianach granic, represjach i w wyniku biedy emigracja stała się jednym z trwałych elementów polskiego doświadczenia. Z czasem obrosła legendą romantyczną i patriotyczną. W narodowej pamięci często przedstawiano ją jako misję, poświęcenie albo konieczność dziejową, rzadziej mówiło się jednak o jej codziennym wymiarze: samotności, ciężkiej pracy, rozłące z rodziną i życiu pomiędzy dwoma krajami.
Polska Diaspora to długoterminowy projekt dokumentalny o ludziach polskiego pochodzenia żyjących poza granicami Polski. Obejmuje społeczności rozsiane po Europie, obu Amerykach, Azji i Australii, a także tych, którzy pozostali na terenach dawniej należących do Polski, dziś znajdujących się w granicach innych państw.
Projekt opowiada o różnych falach emigracji i różnych doświadczeniach. O potomkach dawnych emigrantów w Chicago, Buenos Aires czy północnej Francji. O rodzinach politycznych uchodźców w Londynie i Paryżu. O współczesnych migrantach pracujących dziś w Berlinie, Dublinie, Oslo czy Brukseli. To także historie polskich rodzin żyjących od pokoleń na Litwie, w Białorusi, Ukrainie czy Łotwie.
Projekt skupia się na codzienności, bo właśnie tam najlepiej widać historię: w domach urządzonych daleko od Polski, w rodzinnych albumach, miejscach pracy, kościołach, sklepach i języku, który zanika w drugim pokoleniu, a czasem wraca w trzecim.
To opowieść o pamięci, tożsamości, awansie społecznym i wykorzenieniu. O tym, jak polskość zmienia się w zetknięciu z innymi kulturami i jak trwa mimo odległości.
Realizowany stopniowo poprzez podróże, rozmowy i pracę z archiwami rodzinnymi, projekt Polska Diaspora składa się z wielu rozdziałów i historii — bo doświadczenie tak rozległe nie mieści się w jednej narracji.
1. Moi dziadkowie we Francji2. Polski blok we Vlaardingen3. Żywcem Pochowani4.Koniec patriarchatu
5. Portugalia z własnej woli6. Polacy w Chinach7. Bez prądu8. Z miłości - Polacy na Bałkanach
9. Polskie rysy w Dyneburgu10. Emigracja artystów11. Rosja12. Belgia to mój dom
13. Wietrzne Chicago14. Greenpoint i po Greenpoincie15. Wilniuki16. Polski tropik - Brazylia
17. Portugalia z własnej woli18. Po deportacji - Kazachstan19. Dubaj na kontrakcie20. Polacy na Bałkanach
21. Londyn po Brexicie22. Polacy na Antypodach11. Pradziadek z Forda24. Powroty